ONS TROTSE LOUWTJIES

Geskiedenis

Ons Storie

Die storie van Laerskool Louw Geldenhuys begin in 1902, te midde van die goudstormloop aan die Witwatersrand. Wat as ‘n klein plaasskool met slegs 40 leerders in ‘n skuur op die plaas Braamfontein begin het, het oor meer as ‘n eeu gegroei tot ‘n trotse en gevestigde Afrikaanse laerskool in die hartjie van Linden, Johannesburg.

Die skool het sy ontstaan te danke aan die ruimhartigheid en visie van Lourens Geldenhuys, wat ‘n skuur op sy plaas beskikbaar gestel het om as skool te dien. Aanvanklik het die skool as die Braamfontein Government School bekend gestaan, met Engels as voertaal. Met die verskuiwing na Linden in 1916 het die skool verder ontwikkel en as die Linden Government School bekend geword. In 1920 is Afrikaans as onderrigmedium vir Graad 1 tot Graad 4 ingestel – ‘n belangrike stap in die ontwikkeling van die skool se Afrikaanse identiteit.

Namate Linden as gemeenskap gegroei het, het die skool saam met die omgewing ontwikkel. Die gebied was destyds hoofsaaklik ‘n landbougemeenskap, bekend vir sy vrugteboerdery, veral perskes. In 1936 is die skool ter ere van sy weldoener hernoem na die Louw Geldenhuys-skool. In 1952 het dit ‘n volwaardige Afrikaanse skool geword en die naam gekry waaronder ons dit vandag ken: Laerskool Louw Geldenhuys.

Deur die jare het die skool se groei ook in sy fisiese omgewing weerspieël. Die huidige skoolgebou is in 1965 in gebruik geneem, gevolg deur verdere ontwikkeling en nuwe geboue wat in 2015 in gebruik geneem is. In 2002 het Louwtjies sy eeufees gevier – ‘n besondere mylpaal in ‘n geskiedenis wat reeds oor verskeie geslagte strek.

Vandag is Laerskool Louw Geldenhuys veel meer as net ‘n plek van onderrig. Dit is ‘n gemeenskap waar kinders die geleentheid kry om hul talente te ontdek, hul potensiaal te ontwikkel en waardevolle lewenslesse te leer. Familie, tradisie, gemeenskapsbetrokkenheid en ‘n Christelike grondslag vorm steeds die kern van wie ons is.

Ons is trots op die fondamente waarop ons gebou is, dankbaar vir die geslagte wat voor ons gekom het en opgewonde oor die toekoms wat ons saam bou.

Met ‘n trotse verlede, ‘n dinamiese hede en ‘n toekoms vol moontlikhede dra elke Louwtjie voort aan ‘n besondere erfenis.

Ons Mylpale

Die Man Agter Ons Naam

Laerskool Louw Geldenhuys dra met trots die naam van Lourens (Laurus) Geldenhuys – ‘n man wie se visie, ruimhartigheid en diensbaarheid ‘n blywende invloed op Johannesburg en sy gemeenskap gehad het.

Hy was ‘n boer, filantroop, politikus en Christen wie se lewe gekenmerk is deur medemenslikheid, geloof en ‘n besondere toewyding aan sy gemeenskap.

‘n Boer met ‘n visie

Lourens is in 1864 in die Heidelberg-distrik gebore. Sy gesin het later na die plaas Wilgespruit naby Roodepoort verhuis, waar die Struben-broers die eerste goud aan die Rand ontgin het. Dit was juis die jong, kragtige 21-jarige Lourens wat met monsters van Wilgespruit te perd na Fred Struben se plaas, The Willows, buite Pretoria vertrek het. Fred het daarna self Wilgespruit besoek en daar ‘n rif ontdek wat hy die Confidence Reef genoem het. Saam met sy broer Harry het hy ‘n goudstamper opgerig, maar die projek was nie winsgewend nie.

Later het die twee broers, Lourens en Frans Geldenhuys, die uitgestrekte plaas Braamfontein aangekoop – ‘n gebied waaruit byna ‘n derde van die huidige Johannesburg ontwikkel het. Toe Lourens sy deel afsonder, het hy dit Emmarentia genoem, na sy vrou met wie hy in 1887 getroud is. Die egpaar het sestien kinders gehad, waarvan agt oorleef het, en hulle het ook ses weeskinders by hul eie gesin ingeneem.

Lourens het sy fortuin gemaak as vrugteboer, maar veral deur grondverkope aan mynmaatskappye en vir dorpsontwikkeling. Sy vooruitdenkendheid het hom laat besef dat Johannesburg vinnig sou groei. Reeds in 1902 het hy probeer om sy plaas in erwe van twee hektaar te verdeel – ‘n besluit wat sy tyd ver vooruit was, al moes hy dit later teen groot koste kanselleer.

‘n Man van medemenslikheid

Na die Anglo-Boereoorlog het Lourens hom toegewy aan die herstel van verarmde boere. Hy het £1200 geskenk vir die bou van die Emmarentia-dam. Die doel was nie net om ‘n waterbron te skep nie, maar ook om werk aan boere te verskaf wat alles verloor het.

Klip is met ossewaens uit die Emmarentia-koppie aangery. Ná voltooiing het Lourens 100 van die hardwerkendste werkers gekies en vir elkeen ‘n hoewe onder besproeiing geskenk. Hulle moes hom as vergoeding slegs ‘n derde van die opbrengs betaal. Hierdie toewyding aan landbou-ontwikkeling help ook om die lang erwe van Linden, wat later bekend geword het as uitstekende perskewêreld, te verklaar.

‘n Lewe van diens

Lourens was nie net ‘n boer nie, maar ook ‘n staatsman. Hy het as lid van die ou Transvaalse Volksraad gedien en was ná 1920 verskeie kere ‘n parlementslid. Sy jaarlikse salaris van £500 het hy egter volledig aan die Langlaagte-weeshuis geskenk – ‘n daad wat sy karakter weerspieël.

Sy weldadigheid het wyd gestrek:

  • In 1897 het hy £300 aan die NG Gemeente Piet Retief geskenk vir die aankoop van ‘n pyporrel. Alhoewel Britse troepe die orrel vier jaar later vernietig het, getuig dit van sy liefde vir die kerk.

  • Hy en mev. Emmarentia Geldenhuys het duisende ponde aan sendingwerk bestee. ‘n Skenking van £2500 het gelei tot die stigting van die Emmarentia Geldenhuys-skool op Buyskop naby Warmbad – ‘n opleidingsentrum waar swart leerlinge vir matriek kon studeer en as onderwysers opgelei is. Alhoewel die Groepsgebiedewet later die sluiting daarvan afgedwing het, word die terrein vandag steeds as die Emmarentia Geldenhuys-sendingsentrum gebruik.

  • Hy het ook ‘n kerksaal aan die NG Gemeente Parkhurst geskenk en die geld vir die stoele van die eerste Louw Geldenhuys-skool self betaal.

Na sy dood in 1929 het ds. William Nicol, destyds leraar van die NG Gemeente Johannesburg-Oos en later administrateur van Transvaal, in Die Kerkbode geskryf:

“By sy begrafnis het sewe persone vertroulik vertel van ruime bydraes wat hulle van hom ontvang het. Hyself het nooit daaroor gepraat nie, maar die totale bedrag was naby £2000.”

‘n Man van geloof en oortuiging

Lourens het ‘n diep, nederige geloof gehad. Ds. Nicol vertel in dieselfde huldeblyk hoe Lourens by die aanneming van nuwe lidmate in die kerk eenvoudig gesê het dat hy sy hele lewe lank hierdie gebed bid:

“Liewe Jesus, teer en rein,
Let tog op die kindjie klein.”

Sy geloof was die rigsnoer van sy lewe. Hy was ‘n voorstander van verdraagsaamheid en het teen rassisme geveg lank voordat dit ‘n algemene standpunt was. Hy het die Engelssprekende gemeenskap as deel van Suid-Afrika se toekoms aanvaar en geglo dat politiek ‘n middel behoort te wees om ander te dien, nie om oor hulle te heers nie.

Met sy forse voorkoms en kenmerkende baard was hy ‘n indrukwekkende figuur wat respek afgedwing het, maar sy ware grootheid het gelê in sy naasteliefde en diensbaarheid. ‘n Sotho-spreuk wat hy graag aangehaal het, was:

“’n Mens is ‘n mens deur mense.”

Hy het hierdie woorde letterlik uitgeleef – deur sy tyd, sy geld en sy lewe in diens van ander te stel.

‘n Blywende nalatenskap

Toe Lourens in 1929 oorlede is, het hy ‘n nalatenskap van geloof, voorsienigheid, nederigheid en gemeenskapsdiens nagelaat. Sy lewe was ‘n voorbeeld van hoe ‘n mens, met God as rigsnoer, ander kan ophef en help bou.

Vandag leef sy gees voort in die gemeenskap van Laerskool Louw Geldenhuys, waar kinders steeds in die gees van hul naamgewer grootword – met geloof, toewyding en liefde vir hul medemens.